OTİZM NEDİR?

Otizm

Otizm erken çocukluk döneminde meydana gelen nöro-gelişimsel bir bozukluktur. Araştırmalara göre otizmin altında yatan en önemli faktörün genetik bulgular olduğu görülmektedir. Çevresel etkenin de önemli bir faktör olduğu bilinmekle birlikte otizme her çeşit toplum, farklı coğrafya, ırk ve ailede rastlanmaktadır.

Öncelikle otizmin bir hastalık olmaktan çok farkındalık olduğunu vurgulamamız gerekir. Toplumda birçok başarılı insanın otizm tanısı aldığı ve yaşamlarını iyi ve kaliteli bir şekilde devam ettirdikleri bilinmektedir. Isaac Newton, Friedrich Nietzsche, George Bernard Shaw, Nikola Tesla, Vincent Van Gogh gibi ünlü isimler bu durumu yaşayanlardandır.

Özellikle anne babalar televizyon ve internetten edindiği eksik ve yanlış bilgilerle “Acaba benim çocuğumda otizm var mı” sorusunu akıllarına getirmekte ve korkuya kapılmaktadır.

Otizmin neredeyse ilk bebeklik döneminden sonra uzmanlar tarafından tanısı koyulabilmektedir. Erken tanı ile birlikte bireylere gerekli eğitimin sağlanması ve ailenin otizm hakkında bilgilendirilmesi oldukça önemlidir. Özellikle kaliteli bir eğitimle otizmli bireyler büyük gelişim göstermekte hatta bazı otizmli çocukların zamanla akranlarından farkı kalmayabilmektedir.

Otizmin Belirtileri nelerdir?

Otizm şüphesi çocuğun konuşmasının gecikmesi ve etrafa tepkisiz kalması ile ortaya çıkmaktadır fakat bu durum, belirtileri gösteren her çocuğun da otizmli olabileceği anlamını taşımamaktadır. Birçok çocukta normal seyreden gelişimde gerileme veya aksaklıklar görülebilir ama otizm özellikleri gösteren bireylerin genel anlamda çevre ile uyumu azdır, çevreye uyum kapasitesi normal akranlarına göre daha düşüktür. Otizmli bireylerin bir kısmı aşırı zeki olabileceği gibi bir kısım otizmli bireyde ise öğrenme güçlüğü ve zekâ geriliği görülmektedir.

Genel anlamda görülen belirtiler şunlardır:

  • Etkin göz teması kuramama
  • Çağrılınca bakmama,
  • Dikkat problemleri,
  • Söyleneni işitmiyor gibi davranma,
  • Parmağıyla istediği şeyi göstermeme,
  • İlişki kurma ihtiyacı hissetmeme,
  • Oyuncaklarla işlevine uygun oynamama,
  • Akranlarının oynadığı oyunlara ilgi göstermeme,
  • Bazı sözleri tekrar tekrar ve ilişkisiz ortamlarda söyleme,
  • Rutinlerine aşırı bağlanma ve değişikliklere tepki gösterme,
  • Konuşmada gerilik görülmesi, karşısındaki kişinin sözlerini papağan gibi tekrarlama zamirleri yanlış kullanma ( “ben” yerine “o” gibi),
  • Gözleri bir şeye takılıp kalma,
  • Bazı eşyaları döndürme, sıraya dizme gibi sıra dışı hareketler yapma,
  •  Bazı ses, koku ve tatlara aşırı hassasiyet gösterme,

Otizmin tanısı kimler tarafından konur?

Otizm tanısı koyabilecek kişiler çocuk ruh sağlığı uzmanları ve çocuk nörologlarıdır.Uzmanlar çocuğu gözler, aileden yaşam öyküsü alır, tanı ölçütlerine göre çocuğu değerlendirir, muayene yapar. Gerekirse tıbbi tetkik ve ilaç tedavisi önerir.

Tedavide nasıl bir yol izlenir?

Otizm belirtilerine direk etki edecek medikal tedavi bulunmamaktadır. Otizm tedavisinde hedef; ebeveyn-çocuk ilişkisinin düzene oturtulması, çocukta empati duygusunun geliştirilmesi ve iletişim kalitesinin arttırılmasıdır. Özel eğitim ve psikoterapi yöntemleri ile bireyler desteklenmeli, erken yaşlarda uygulanan eğitim programları ve davranış terapileri ile çocukların kendisine bakabilme ve sosyal yetileri kazanabilme becerileri arttırılmalıdır.

Kaliteli eğitimle bireyin işlevselliği artar, uyumsuz davranışların şiddetinde azalma olur. Otizmin en önemli tedavisi, erken zamanda başlatılan programlanmış bireysel özel eğitim seanslarıdır. Eğitimin temel hedefi sosyal iletişim alanındaki aksaklıkların giderilmesi ve iletişimin kalitesinin arttırılmasıdır.

  • Bireylerde konuşma terapisi  uygun yaşta mutlaka başlamalıdır.
  • Eğitimin dışında otizme eşlik eden davranış bozukluğu, etrafa  veya kendine zarar verme, tekrarlayıcı törensel faaliyetler, dikkat dağınıklığı ve uyku bozuklukları gibi belirtilerin tedavisi mümkündür.

Uzman Klinik Psikolog Samet ÇOBAN

Diğer makale için buraya tıklayın…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir